Switch to Sustainable Food Systems

Klimaatverandering is dé grote uitdaging van deze tijd en extreem urgent. Willen we de aarde leefbaar houden,  dan moet de broeikasgasuitstoot in 2030 gehalveerd zijn en in 2050 tot netto nul gereduceerd. Aangezien maar  liefst 34% van de broeikasgasemissies afkomstig is van voedselproductie en -consumptie, is een duurzamer  voedselsysteem daartoe een belangrijke sleutel. Switch to Sustainable Food Systems (Switch2SFS) draagt hieraan bij met oplossingen voor het  reduceren van de broeikasgasuitstoot door het voedselsysteem, daar waar deze het meest nodig zijn. De oplossingen die Switch2SFS biedt, vormen een gerichte aanpak van de grootste emissiebronnen: landgebruik ,  productie van dierlijke eiwitten, energiegebruik en verspilling in de voedselketen. Deze problemen benaderen  we vanuit een integraal perspectief, waarbij we inzetten op een ketenbrede aanpak, van boer tot consument. Het programma omvat de ontwikkeling van nieuwe klimaatvriendelijke voedselbronnen (Switch 1), radicaal nieuwe verwerkingsmethoden (Switch 2) en nieuwe klimaatvriendelijke ketens (Switch 3). Via een ondersteunende programmalijn is er aandacht voor het bevorderen van onder andere de maatschappelijke  inbedding van de innovaties, en voor het ontwikkelen van talent en ondernemerschap. Met Switch2SFS sluiten  we aan bij de inzet en pleidooien vanuit de EU en de VN voor een wereldwijde omschakeling in het  voedselsysteem.

Deze oplossingen komen niet vanzelf in de markt tot stand. Omvorming van het voedselsysteem is een complexe opgave, een ‘wicked problem’, waarvoor een nieuwe werkwijze nodig is. Niet gericht op doorontwikkeling van  bestaande kennis, maar, redenerend vanuit de gewenste oplossing -netto nul emissie- op de benodigde veranderingen. Het terugverdienen van de hiervoor benodigde investeringen is voor bedrijven nu te onzeker omdat voor de oplossing veelal nu nog geen markten en kaders bestaan. Ook vereist de aard van het probleem  een andere, meer open structuur waarin we alle stakeholders en vernieuwers actief betrekken. De gangbare  ondersteuningsinstrumenten zijn hiervoor niet toereikend. Om deze belemmeringen op te heffen, vraagt  Switch2SFS een bijdrage van het Groeifonds.

Dat Switch2SFS niet alleen nieuwe oplossingen aanreikt voor de klimaatopgave, maar ook leidt tot een groter verdienvermogen van Nederland, blijkt uit de berekeningen van de emissies en het bbp in dit voorstel. Hieruit volgt een extra additioneel verdienvermogen van €1,3 miljard (€0,6-€1,9 miljard) tot 2032 en €7,1 miljard (€3,5-€9,7 miljard) tot 2050. Bovendien leidt Switch2SFS tot een bijdrage aan de cumulatieve reductie van broeikasgasemissies van minimaal 27 MtCO2eq (24-44 MtCO2eq) tegen 2032 en 211 MtCO2eq (194-338 MtCO2eq) tegen 2050, en totale netto maatschappelijke baten van €3,6 miljard (€2,0-€5,1 miljard) tegen 2032 en €19,2 miljard (€11,1-€27,1 miljard) tegen 2050.

Tegenover de gevraagde bijdrage uit het Groeifonds van €319,5 miljoen staat een verwachte bijdrage van €164,9 miljoen van deelnemende partijen.