In januari 2026 nemen Marieke Blom en Robert-Jan Smits afscheid als lid van de adviescommissie van het Nationaal Groeifonds (NGF). Allebei waren ze vanaf de start in 2020 betrokken bij het NGF. Hoe kijken zij terug op deze periode en welke lessen geven zij het NGF mee voor de toekomst?
Marieke Blom en Robert-Jan Smits kijken terug
Marieke Blom: “Voor mij was de periode als lid van de adviescommissie een grote leerervaring. De adviescommissie bestaat uit een bijzondere groep mensen, allemaal onafhankelijk en zeer gemotiveerd. Het was echt een grote verantwoordelijkheid om het geld in het fonds zo goed mogelijk te besteden. Een uitdaging voor mij persoonlijk was ook om zonder zelf politieke beslissingen te nemen, toch goed te begrijpen wat de politiek wil.”
Robert-Jan Smits: “Als lid van de adviescommissie heb ik echt inzage gekregen in het innovatiepotentieel en de creativiteit van Nederland. Het idee van het Nationaal Groeifonds is heel bijzonder en ook on-Nederlands. Dat je een groot fonds opzet om risicovolle projecten te financieren die op de lange termijn (15-20 jaar) bijdragen aan een nieuw verdienvermogen van ons land, kenden we niet voordat het NGF er was. Er zijn prachtige projecten geselecteerd. Het fonds heeft goed gewerkt en is nog steeds uniek. Het draagt echt bij aan het toekomstig verdienvermogen van Nederland.”
De beginfase van het fonds
Het Nationaal Groeifonds begon volgens Marieke met een conceptueel economisch idee: “Met productieve investeringen kan je lange termijn groei losmaken en dat is goed voor het land. Dat was in de beginfase nog geen praktisch uitgewerkt werkend systeem. Dat systeem zijn we gaan uitvinden. We hielden daarbij steeds de belastingbetaler in ons achterhoofd. Hoe kan je zoveel geld nou zo goed mogelijk uitgeven? Als externe adviescommissie hebben we ook heel duidelijk dat perspectief genomen toen we de voorstellen gingen beoordelen.” Ook Robert-Jan vond de beginfase heel bijzonder: “het was keihard werken om alle voorstellen goed te beoordelen. Maar we hadden gelukkig inderdaad hele fijne en deskundige collega’s om mee samen te werken.”
Aandachtspunten volgens Marieke en Robert-Jan
Regelgeving blijft voor de uitvoering van de projecten binnen het Nationaal groeifonds volgens Marieke een aandachtspunt. “Geleidelijkheid en flexibiliteit zijn daarvoor essentieel, het gaat om grote bedragen dus goede governance is ontzettend belangrijk. Maar innovatie is nu eenmaal niet statisch. Voor de consortia is het ook belangrijk om, onder andere via regelgeving ervoor te zorgen dat er vraag ontstaat naar de toekomstbestendige producten die zij maken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan producten als kweekvlees of circular plastics. De markt moet dit toestaan en de prijs van het nieuwe duurzame product moet concurrerend zijn ten opzichte van traditioneel gemaakte producten. Die verandergedachte is voor mij echt een extra rol voor het consortium achter de subsidie”.
Robert-Jan: “Er is veel aandacht nodig voor de verschillende fasen van het innovatieproces, het zogenoemde stage gate proces van innovatie. Kijk ook altijd vanuit een Europese context naar projecten, wat doen andere landen en kunnen wij als consortium daarbij aansluiten? Commitment van de private sector is ook essentieel want alleen dan kunnen de projecten slagen. En alle beleidsterreinen moeten zorgen voor de juiste randvoorwaarden. Tenslotte onderstreep ik ook graag het belang van communicatie: wat brengen de projecten de individuele burger en de Nederlandse samenleving? Geld verdienen is namelijk noodzakelijk voor het welzijn van de samenleving.”
Belang van werkbezoeken en contact met de consortia
De recente werkbezoeken aan de projecten waren voor beiden een hoogtepunt. Zien hoe een idee naar een werkend businessmodel wordt omgezet, dan is het Nationaal Groeifonds op zijn best volgens Robert-Jan. Marieke vult aan: “en ook wanneer je voelt dat het zou kunnen werken maar de business case is nog ver uit zicht, dat maakt veel energie los. Dat betreft oplossingen voor problemen die niet alleen economisch zijn, maar ook zeker duurzaamheid en het welzijn van mensen als doelstelling hebben. En om de projecten te begrijpen is echt contact maken met de consortia belangrijk, precies dat deden we tijdens de werkbezoeken”.
Wensen voor de toekomst van het NGF
Het is duidelijk dat beiden met veel plezier en voldoening terugkijken op hun periode als adviescommissielid. Wat is hun wens voor de toekomst van het NGF? Robert-Jan: “Ga door met het Nationaal Groeifonds, de kracht van Nederland als innovatieland is enorm groot”. Marieke Blom vult aan: “en neem daarbij de geleerde lessen van de afgelopen jaren zeker mee.”
Vanuit de NGF-stafdirectie bedanken wij Marieke en Robert-Jan voor hun inzet en betrokkenheid in de afgelopen jaren.